Yapay Zeka, Robotlar ve İnsanlığın Geleceği

Hakan
Hakan Olgun

Yapay zeka (YZ) ve robotik sistemlerin üretim süreçlerinde insan emeğini ikame etmesiyle ortaya çıkabilecek toplumsal ve siyasi değişimler hakkında.

Emek sonrası toplumu olarak adlandırılan bu süreçte; mülkiyet ilişkileri, güvenlik ve devletin varlığı konusunda iki senaryo öngörüyorum.

1. Devletin Çöktüğü Senaryo

Otomasyonun radikal bir boyuta ulaşmasıyla birlikte vergi tabanının çökmesi ve kamu düzeninin sürdürülemez hale geldiği bir senaryoda, toplumsal yapının mülkiyet ve teknoloji erişimine göre üç temel sınıfa ayrılacağını tahmin ediyorum:

  1. Mülksüzler

Başta arazi olmak üzere üretim araçları üzerinde kontrolü bulunmayan ve otomasyon nedeniyle iş gücü piyasasının dışına itilen kitlelerdir. Şu anda kent merkezlerinde yoğunlaşmış olan bu grup gıda, barınma ve enerji güvenliğinden yoksun hale gelecektir. Sosyal sözleşmenin feshine bağlı olarak bu kitlelerin, hayatta kalma güdüsüyle anarşik yapılar veya yağmacı gruplar oluşturacağını tahmin ediyorum.

  1. Yeni Köylüler

İşsiz kalan insan topluluğundan yeterli arazisi olanlar kendi arazilerinde kendilerini geçindirmeye çalışacaklardır. Bunlara yeni-köylüler diyorum. Bu sınıf, modern teknolojik bilgi birikimini geleneksel tarım ve zanaat yöntemleriyle hibritleyerek bir “öz-yeterlilik” modeli geliştirecektir.

Kendi arazilerinde tarım ve hayvancılık yaparak hayatta kalmaya çalışacaklardır. Ancak tek başına tüm ihtiyaçlarını karşılamaları zor olacağından küçük topluluklar halinde bir araya geleceklerdir. Böylece bazı aileler hayvancılık yaparken, bazıları demirci bazıları doktor olarak katkı sunabilecektir. Paraya ihtiyaç duymadan diğer köylüler ile takas yaparak ihtiyaçlarını karşılayacaklardır.

Yeni-köylüler, “değişim değeri” (para kazanmak) için değil, “kullanım değeri” (karnını doyurmak) için üretim yapacaktır. Zenginlerin robotik çiftliklerinin 1000 kat verimli olması, kendi bahçesinde domates yetiştiren birinin karnını doyurduğu gerçeğini değiştirmez.

Yeni köylülerin mülksüzler ve zenginler tarafından saldırıya uğrama riski bulunmaktadır. Güvenlik ihtiyacı, bu yapıları zamanla klan tipi örgütlenmelerden birleşerek proto-devlet (devletleşme öncesi) yapılarına doğru evrilmeye zorlayacaktır. Aksi halde zenginler, diğer köylü klanlar veya mülksüzler tarafından yok edilebilirler.

  1. Ultra Zenginler

Sermayeyi ve otomatize edilmiş üretim araçlarını elinde bulunduran elit gruptur. Bu senaryoda zenginlik, likit paradan ziyade otonom robot orduları ve yapay zeka yönetimli üretim tesisleri ile ölçülmektedir. Bu birimler, coğrafi alanlarını kendi egemenlik alanlarına dönüştüren “mikro-devletler” gibi hareket edecektir.

Her bir zenginin kendi devleti ve ülke büyüklüğünde toprağı olacaktır. Bu devlette sadece ailesi ve yakınları insandır. Geri kalan her şey sahip oldukları robotlar tarafından yapılmaktadır. Yiyecekleri robotlar üretmekte, çocukları robotlar eğitmekte, bölgenin güvenliğini robot askerler sağlamaktadır. Bu zenginler uzaya yerleşmek, ölümsüzlük gibi amaçlar edinip bunlarla ilgileneceklerdir.

2. Devletin Varlığını Koruduğu Senaryo

İnsanların gelirinin olmadığı ve para kullanılmayan bir sistemde vergi toplayamayan şu anki devlet yapısının çökmesi beklenir. Devletler yıkılmamak için yapay zeka ve robot teknolojisine sahip olmak ve savunma gücü kurmak zorundadır. Böylece ülkenin güvenliğini sağlayabiir. Hem diğer devletlere ve zenginlere karşı hem de içerideki yağmacı mülksüzlere karşı.

Devlet daha verimli olduğu için üretimi robotlara yaptıracaktır. Böylece yeni-köylü sınıfına gerek olmayacak, bu insanların topraklarına devlet el koyacaktır.

Bu yapıda devleti yönetenler her şeyin kontrolüne sahip olduklarından kolayca otoriterleşebilir. Zenginlerin devletine benzemeye başlar.

Ontolojik Soru: İnsana olan ihtiyacın sıfıra yaklaştığı bir sistemde, devlet aygıtının (veya onu yöneten dar teknokratik seçkinlerin), üretim dışı kalmış geniş kitlelerin idamesi için harcayacağı kaynakları rasyonalize etmesi zorlaşmaktadır. Bu durum, nüfus politikalarında radikal ve etik dışı yaklaşımların önünü açabilir.

3. Kontrolün Yapay Zekaya Geçtiği Senaryo

Yapay zeka insanüstü seviyeye ulaşırsa tüm insanlığın kontrolü kaybetme riski vardır. Yapay zekanın amaçları insan mantığının ötesine geçeceği için, biz onun için ne bir düşman ne de bir dost oluruz; sadece kaynak yönetimi sırasında yerinden edilen tesadüfi bir biyolojik tür oluruz.

4. Sonuçlar

Bu yazıyı paylaş:
← Back to Blog